Ngày Dân số Thế giới 11/7 năm nay có chủ đề “Quyền tự quyết về sinh sản trong một thế giới đang thay đổi”. Đây là sự kiện thường niên diễn ra nhằm nâng cao nhận thức của toàn thế giới về các vấn đề dân số toàn cầu. Tại Cao Bằng, bên cạnh việc duy trì mức sinh hợp lý, công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình thu hút sự vào cuộc tích cực của cả cộng đồng, triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng dân số, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Về cơ cấu dân số, nhờ kết quả về giảm sinh của công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình, từ năm 2009 đến nay, tỉnh Cao Bằng đã bước vào một giai đoạn có cơ cấu dân số vàng, tức là 2 người lao động chỉ phải “nuôi, chu cấp” từ 1 hoặc dưới 1 người phụ thuộc.
Thực hiện mục tiêu giảm sinh hợp lý, từ năm 2009, tỉnh bắt đầu triển khai thí điểm tại một số xã các hoạt động nâng cao chất lượng dân số thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia dân số - kế hoạch hóa gia đình, gồm các mô hình: Can thiệp làm giảm tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; tư vấn và khám sức khoẻ tiền hôn nhân; tư vấn và chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng; sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh. Kết quả tuổi thọ bình quân tính từ lúc sinh đạt 70 tuổi vào năm 2014 và tăng lên 70,6 tuổi năm 2019. Tỷ suất sinh thô năm 2009 là 18,1‰, giảm xuống còn 16,6‰ năm 2019. Từ năm 2013 đến 2024, các cơ sở y tế trên địa bàn toàn tỉnh đã sàng lọc trước sinh được 8.663 bà mẹ, lấy mẫu máu gót chân cho 6.415 trẻ sơ sinh, trong đó phát hiện trên 200 trẻ nguy cơ cao với bệnh thiếu men G6PD và 100% ca đều được tư vấn, chuyển tuyến điều trị kịp thời.
Từ những nỗ lực của cả hệ thống chính trị, công tác dân số trên địa bàn tỉnh đạt được nhiều kết quả tích cực. Hằng năm, tỉnh đều hoàn thành và hoàn thành vượt mức hầu hết các chỉ tiêu nhiệm vụ công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. 5 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh có 2.690 trẻ được sinh ra, giảm 121 trẻ so với cùng kỳ năm 2024. Tỷ số giới tính khi sinh 112 trẻ trai/100 trẻ gái. 25.188 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, đạt 92% kế hoạch năm. 326 trường hợp sinh con thứ 3 trở lên, giảm 117 trẻ so với cùng kỳ năm 2024.
“Quyền tự quyết về sinh sản trong một thế giới đang thay đổi”, đó là chủ đề Ngày Dân số Thế giới 11/7/2025, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao quyền cho mỗi cá nhân, để họ có thể đưa ra các quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cá nhân, cặp vợ chồng trên cơ sở bình đẳng. Bà Tô Thị Thu Hằng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh cho biết: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung điều 10 của Pháp lệnh Dân số đã có những điểm mới, đó là: Việc tôn trọng quyền tự quyết về sinh sản là yếu tố quan trọng bảo vệ sức khỏe, phẩm giá và quyền con người, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội và các mục tiêu về công tác dân số trong tình hình mới.
Bà Tô Thị Thu Hằng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Cao Bằng: “Pháp lệnh số 07/2025/UBTVQH15 sửa đổi, bổ sung Điều 10 của Pháp lệnh Dân số số 06/2003/PL-UBTVQH11 đã được sửa đổi, bổ sung theo Pháp lệnh số 08/2008/PL-UBTVQH12 quy định về quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản như sau: Từ "Quyết định thời gian và khoảng cách sinh con" thành "Quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cá nhân, cặp vợ chồng trên cơ sở bình đẳng". Bỏ khoản 2 "Sinh một hoặc hai con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định". Việc sửa đổi bổ sung này nhằm khắc phục tình trạng chênh lệch mức sinh giữa các vùng, đối tượng, tránh để mức sinh giảm quá thấp, không đạt mức sinh thay thế - điều có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững về kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng trong tương lai”.
Thời gian tới, tỉnh Cao Bằng đứng trước nhiều cơ hội phát triển cũng như nhiều khó khăn, thách thức mới. Các vấn đề về dân số được đặt ra toàn diện hơn so với trước đây, bao gồm cả quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số và quản lý dân số, đòi hỏi lực lượng làm công tác dân số cần có những giải pháp thiết thực, đồng bộ hơn nữa.
Trong bối cảnh cùng với cả nước bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác dân số tại Cao Bằng tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn liền với phát triển bền vững. Trước những thách thức mới về già hóa dân số, chất lượng dân số và phân bố dân cư, việc tạo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội để thực hiện hiệu quả công tác dân số đang đặt ra yêu cầu cần có sự phối hợp tích cực hơn nữa giữa các cơ quan, ban, ngành, chính quyền địa phương, nhằm từng bước gỡ nút thắt dân số, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân trên địa bàn.
Minh Thu - Xuân Trường