Tảo mộ - Phong tục đẹp của người Tày, Nùng Cao Bằng

Cập nhật: Thứ sáu , 07/04/2017 16:10

Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền đều có Tết Thanh Minh để nhớ về tổ tiên. Đối với dân tộc Tày, Nùng tại Cao Bằng, phong tục tảo mộ vào ngày 3/3 âm lịch hàng năm vẫn được gìn giữ. Đây là phong tục đẹp, là dịp để con cháu trong gia đình nhớ về tổ tiên, hiểu về thêm về nguồn cội, và cũng là dịp để sum họp gia đình, dòng họ.


Ngoài ý nghĩa tưởng nhớ người đã khuất, Tết Thanh minh còn là dịp để con cháu trong dòng họ đoàn tụ sum vầy, gắn kết tình cảm.

Đối với người Tày, Nùng ở Cao Bằng, Tết Thanh Minh, còn gọi là Tết “so slam, bươn slam” (tức mùng Ba tháng Ba âm lịch) là ngày lễ quan trọng nhất trong năm. Hình ảnh các gia đình quây quần bên phần mộ tổ tiên trong Tết Thanh Minh đã tạo nên nét đẹp văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc vẫn đang được các thế hệ người Tày, Nùng ở Cao Bằng giữ gìn và phát huy.


Mâm lễ cúng trong Tết Thanh Minh.

Cúng trong ngày tảo mộ thường gồm hai phần: phần cúng ở nhà và phần cúng tại mộ. Đồ cúng tùy thuộc vào hoàn cảnh của con cháu và chủ yếu là làm với tấm lòng thành kính dâng lên tổ tiên. Nhưng thông thường có thịt gà, cá, thịt lợn, hoa quả, bánh kẹo và một món ăn đặc trưng đó chính là xôi. Điều đặc biệt và ấn tượng trong ngày tảo mộ của người Tày, Nùng Cao Bằng đó chính là làm “khẩu nua đăm đeng” (tạm dịch là xôi nếp đỏ, đen). Gọi xôi đăm đeng nghĩa là có 2 màu, thế nhưng các gia đình đều thể hiện tấm lòng với nhiều loại xôi nhiều màu sắc, thường gọi là xôi ngũ sắc (thường có các màu như: đỏ, xanh, đen, tím, vàng...). Màu xôi đều được làm từ các loại lá cây trông rất bắt mắt. Thông thường dùng lá cẩm và lá cây sâu sâu. Tuỳ từng loại lá và cách làm sẽ có nhiều màu riêng biệt. Chẳng hạn như đối với lá cẩm, nếu dùng lá giã ra, cho thêm một chút vôi rồi ngâm với gạo nếp, khi đồ lên, sẽ có màu xanh cổ vịt. Nếu cũng dùng lá đó giã ra ngâm với nước tro của rơm lúa nếp sẽ có xôi màu xanh thẫm đặc trưng. Dùng lá cây sâu sâu cho màu đen bóng... Xôi đăm đeng có mùi thơm đặc trưng của cây cỏ, không thể lẫn với bất cứ loại xôi nào khác. Hạt xôi bóng đẹp nhưng không ướt, khi nguội, hạt xôi se lại nhưng vẫn mềm, dẻo và thơm. Người Tày, Nùng ở Cao Bằng quan niệm Tết Thanh Minh không thể thiếu xôi đăm đeng, qua mâm xôi như để thầm đánh giá tay nghề cùng sự khéo léo của các nàng dâu trong họ. Xôi được nắm vào bát nhỏ, nặn thành chóp cao.


Xôi ngũ sắc - một món ăn không thể thiếu trong mâm lễ cúng tổ tiên trong Tết Thanh Minh.

Thông thường, sau khi làm lễ cúng gia tiên xong, mọi người mới bắt đầu đi tảo mộ.

Từ sáng sớm tinh mơ, khắp các sườn đồi, mọi nhà tấp nập gồng gánh đồ lễ đi tảo mộ. Họ đến khu mộ của gia đình từ sớm để thắp hương xin phép thần thổ địa rồi phát cỏ cây, dọn dẹp khu mộ sạch sẽ. Sau đó, kính cẩn thắp hương và bày cỗ, rót rượu khấn mời tổ tiên. Ban đầu, chỉ có người Tày, Nùng đi tảo mộ ngày 3/3 âm lịch, sau dần, người Kinh ở dưới xuôi lên Cao Bằng sinh sống cảm nhận nét đẹp văn hóa tục lệ này cũng hưởng ứng và đi tảo mộ giống như bà con người dân tộc bản địa nơi đây. Không như các dân tộc khác đi tảo mộ vào dịp cuối năm hoặc đi vào đúng ngày Tiết Thanh Minh (thông thường ngày Tiết Thanh Minh đến sau ngày Lập Xuân 45 ngày), người Tày, Nùng ở Cao Bằng thanh minh hoặc đi tảo mộ chỉ có một ngày duy nhất đó là ngày 3/3 âm lịch. Với đạo lý "uống nước nhớ nguồn", từ xa xưa, ngày này đã trở thành ngày lễ quan trọng, thiêng liêng, đi sâu vào tiềm thức của mỗi người con dân tộc Tày, Nùng.


Thanh minh tuy không phải là cái Tết lớn, nhưng lại gắn liền với đạo đức, với bổn phận của mỗi người, đó là bổn phận của con cháu tưởng nhớ công lao của tổ phụ, của những người đi trước.

Tết Thanh Minh, tảo mộ là một tục lệ truyền thống tốt đẹp của dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng. Khắp các bìa rừng, đồi núi, các ngôi mộ được cắm cây nêu với nhiều màu sắc. Bao nhiêu ngôi mộ là bấy nhiêu cây nêu bay theo gió tháng Ba, báo hiệu con cháu đã hoàn tất việc tảo mộ.

Trong các ngày tết của dân tộc Tày, Nùng thì ngày 3/3 âm lịch được xem là ngày tết lớn, là ngày anh em, họ hàng có dịp quây quần và họp mặt. Đây chính là dịp để mọi người báo hiếu, trả nghĩa, đền đáp ơn sinh thành của cha mẹ, tổ tiên; nhắc nhở mỗi người nhớ về quê hương, nguồn cội.

Một số hình ảnh về Tết Thanh Minh của người Tày, Nùng Cao Bằng:


Trong Tết Thanh Minh, gà luộc và xôi ngũ sắc là những món không thể thiếu trong mâm lễ cúng tổ tiên.


Sau khi làm lễ cúng gia tiên tại nhà xong, mọi người mới bắt đầu đi tảo mộ.


Trong những tốp người đi tảo mộ, có cả cụ già đã còng lưng phải chống gậy và cả những em bé còn được bế trên tay. 


Ngưởi Tày, Nùng ở Cao Bằng tảo mộ trong Tết Thanh Minh. Sau khi thắp hương xin phép thần thổ địa rồi phát cỏ cây, dọn dẹp khu mộ sạch sẽ, các gia đình kính cẩn thắp hương và bày cỗ, rót rượu khấn mời tổ tiên.


Cầu nguyện, mời vong linh người đã khuất về ăn cỗ.


Mỗi ngôi mộ đều cắm một cây nêu với chùm hoa cắt bằng giấy báo hiệu con cháu đã hoàn tất việc tảo mộ.

Phan Huế - Ánh Nguyệt

Tags:

Hiện chưa có bình luận nào, hãy để lại bình luận của bạn về tin tức này.

Nhập bình luận của bạn:

Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.

Gửi bình luận Nhập lại

Lịch Phát sóng

  • T2

    19/08

  • T3

    20/08

  • T4

    21/08

  • T5

    22/08

  • T6

    23/08

  • T7

    24/08

  • CN

    25/08

Xem toàn bộ

Thông tin cần biết

Thời tiết:

22°C - 36°C nhiều mây, không mưa

1 USD = 23260 VNĐ

41.770/lượng