Phong phú linh vật Việt

Cập nhật: Thứ năm , 29/10/2015 10:08

Có lẽ phải đến triển lãm “Linh vật Việt Nam” của Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam, người xem mới thấy được hết sự phong phú của “thế giới” linh vật Việt qua suốt chiều dài lịch sử.

 
 
Hình phượng trên hộp trầu thời Minh Mạng thứ 5, năm 1824.
Hình phượng trên hộp trầu thời Minh Mạng thứ 5, năm 1824
 

Gần 100 hiện vật với đủ các chất liệu sành sứ, gốm, đồng, vàng, bạc, đất nung, ngọc…, các linh vật Việt sớm nhất từ thời văn hóa Đông Sơn cách đây 2.500 – 2.000 năm (chim hạc, giao long…) cho đến những linh vật của triều đại phong kiến cuối cùng là nhà Nguyễn đã cho thấy những sáng tạo và khát vọng của cha ông ta qua những thăng trầm của lịch sử.

Không chỉ gói gọn trong những long, lân, quy, phượng…, trưng bày chuyên đề “Linh vật Việt Nam” đã cho thấy cả một thế giới vô cùng phong phú những hình tượng vật thiêng, với những nghê, sư tử, hạc, cá chép hóa rồng, long mã, kỳ lân, ngựa có cánh, chim uyên ương, …, linh vật “mượn” của tôn giáo khác như chim thần Garuda, hay những linh vật rất ít khi được nghe tên như Bồ Lao, Thao Thiết, Tích Tà, Si Vẫn, cùng những con vật vô cùng quen thuộc trong 12 con giáp gồm Chuột, Trâu, Hổ, Mèo, Rồng, Rắn, Ngựa, Dê, Khỉ, Gà, Chó và Lợn… Dù là linh vật nào, cũng đều có chiều sâu ý nghĩa và bề dày lịch sử qua từng thời đại khác nhau.
 

Hình Bồ Lao trên quai chuông


Mỗi một loại linh vật đều có những chú thích cụ thể, thậm chí những câu chuyện xoay quanh linh vật đó, rất thú vị. Chẳng hạn Bồ Lao là động vật biển, thích âm thanh lớn, thích gầm rống. Trên biển, Bồ Lao sợ nhất cá kình, khi bị cá kình đuổi đánh thì kêu rất to. Người xưa khi đúc chuông thường đúc hình Bồ Lao trên quai chuông, còn dùi thì đúc hình cá kình với mong muốn tiếng chuông vang xa. Do đó “bồ lao” cũng là từ để chỉ tiếng chuông chùa. Ở Việt Nam, Bồ Lao thường được thể hiện dưới dạng rồng hai đầu.
 

Hình Si Vẫn trên mái nhà


Si Vẫn, theo truyền thuyết là động vật biển có đuôi cong tròn, đập sóng thì mưa xuống. Bởi vậy, người xưa thường đắp con Si Vẫn trên nóc các công trình kiến trúc để đề phòng hỏa hoạn. Ở Việt Nam, Si Vẫn còn được gọi với tục danh là con Kìm, với nhiều cách thể hiện khác nhau: hình rồng, hình đầu rồng, hình cá, hình đầu rồng đuôi cá, hình si, hình đầu rồng đuôi si…
 

Thao Thiết đúc nổi trên tai thạp đồng khoảng từ thế kỷ 2 BC đến thế kỷ 2 AD


Thao Thiết theo truyền thuyết là con vật ham ăn vô độ, thậm chí có thể ăn cả cơ thể mình. Vì thế, hình con Thao Thiết nhìn chính diện chỉ là phần đầu và hai chân trước, vừa dữ tợn vừa uy nghi. Ban đầu, Thao Thiết được trang trí trên bộ đồ ăn để nhắc nhở việc ứng xử lịch sự trong ăn uống. Sau này, hình Thao Thiết xuất hiện trên nhiều loại vật dụng khác, tượng trưng cho sự no đủ, bền vững.
 

Đèn hình Tích Tà, từ thế kỷ 1-3


Tích Tà là linh vật huyền thoại có nguồn gốc Á Đông. Đây là linh vật trấn giữ mang ý nghĩa biểu tượng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sự tốt lành.

Bộ sưu tập không thể thiếu được hình tượng rồng, phượng. Các linh vật này đặc biệt xuất hiện nhiều trong các cổ vật cung đình Nguyễn, từ những vật dụng thông thường như hộp trầu, lồng ấp, bát… cho đến binh khí, ấn vàng…
 

Tượng Rồng trên ấn "Đại Nam hiệp kỷ lịch chi bảo", triều Nguyễn, niên đại Thiệu Trị thứ 7


27 linh vật đã cho thấy khá trọn vẹn “chặng đường” lịch sử của linh vật Việt trải qua từ thời cổ đại cho đến triều Nguyễn. Các linh vật do người Việt Nam sáng tạo nên hoặc giao lưu, tiếp nhận từ các nền văn hóa bên ngoài, phản ánh khá sâu sắc đời sống tinh thần, tâm linh của người Việt qua từng thời kỳ. Phần lớn trong số này là cổ vật được trục vớt từ tàu đắm ở Hội An hoặc nằm trong bộ sưu tập hiện vật cung đình triều Nguyễn. Các cổ vật từ tàu đắm phần lớn là gốm sứ hoa lam, màu sắc và hình vẽ vô cùng phong phú, còn nguyên vẹn hoặc đã vỡ hỏng ít nhiều, còn bộ cổ vật cung đình triều Nguyễn phần lớn là vàng và ngọc.
 

Một điểm đặc biệt ở trưng bày này là ứng dụng công nghệ trình chiếu, tương tác 3D, (trình chiếu 3D Hologram) một số hiện vật đặc sắc nhưng không có điều kiện giới thiệu trong phòng trưng bày nhằm giúp khách tham quan có những trải nghiệm thú vị và cảm nhận sự phong phú, đa dạng của linh vật Việt.
 

Khi những linh vật ngoại lai, chắp vá, không phù hợp với văn hóa Việt đang đồng loạt bị đề nghị dẹp bỏ, thì trưng bày “Linh vật Việt” đã góp phần giúp người dân hiểu được chính chúng ta cũng có những linh vật phong phú, đẹp, nhiều ý nghĩa và có bề dày lịch sử như thế nào.

Nguồn: nhandan.com.vn

Tags:

Hiện chưa có bình luận nào, hãy để lại bình luận của bạn về tin tức này.

Nhập bình luận của bạn:

Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.

Gửi bình luận Nhập lại

Lịch Phát sóng

  • T2

    19/10

  • T3

    20/10

  • T4

    21/10

  • T5

    22/10

  • T6

    23/10

  • T7

    24/10

  • CN

    25/10

Xem toàn bộ

Thông tin cần biết

Thời tiết:

22°C - 36°C nhiều mây, không mưa

1 USD = The request was aborted: Could not create SSL/TLS secure channel. VNĐ

56.370/lượng